İSTANBUL (İGFA) – Dünya Sulak Alanlar Günü kapsamında açıklanan Ramsar Sözleşmesi’nin 2026 yılı teması, Türkiye’nin suyla kurduğu alakanın geldiği noktayı tekrar tartışmaya açtı.
Burdur, Beyşehir ve Seyfe üzere tarih boyunca etrafındaki yerleşimlere hayat veren göllerin süratle küçülmesi, bu temayı geçmişe dönük bir hatırlatmadan çok, bugüne ve geleceğe yönelik güçlü bir ihtara dönüştürüyor.
Türkiye’deki sulak alanlar sırf kuşların, balıkların ve bitkilerin hayat alanları değil; tıpkı vakitte üretim biçimlerini, lokal bilgiyi ve kültürel hafızayı şekillendiren temel ögeler ortasında yer alıyor. Lakin yaşanan kayıplar, ekosistemlerle birlikte bu çok katmanlı mirası da zayıflatıyor.
Bu tablo sadece Türkiye’ye has değil. Akdeniz Sulak Alanlar Gözlemevi’nin yayımladığı “Akdeniz Sulak Alanları Durum Raporu 3”, Akdeniz Havzası’ndaki tarihî sulak alanların yarısından fazlasının büyük ölçüde kaybolduğunu ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu kaybın rastlantısal değil, uzun müddettir uygulanan su ve arazi siyasetlerinin sonucu olduğuna dikkat çekiyor.
Uzmanlara nazaran sorunun merkezinde, suyun ekosistemin canlı bir modülü olarak değil, denetim edilmesi gereken bir kaynak olarak ele alınması yer alıyor. Barajlar ve ağır ziraî sulama, ırmakların doğal akışını bozarken gölleri ve deltaları besleyen su döngülerini de zayıflatıyor. Kısa vadeli üretim artışı maksatları ise uzun vadede su ve besin güvenliğini riske atıyor.
Çözüm için işaret edilen yol ise bilimsel datalarla lokal toplulukların yüzyıllara dayanan bilgisini bir ortaya getiren bütüncül bir yaklaşım. Balıkçıların, çiftçilerin ve göçerlerin tabiata dair müşahedeleri, birden fazla vakit ekolojik değişimleri erken fark edebilecek kıymetli ipuçları sunuyor.
Proje Meskeni Kooperatifi, bu dönüşüm muhtaçlığını şu sözlerle özetliyor: “Göller yalnızca su birikintileri değil; bu toprakların hafızasının kilit taşları. Kuruyan her göl, bir ekosistemle birlikte bir hayat biçimini de ortadan kaldırıyor. Tahlil, daha fazla beton değil; bilimi, o gölün kıyısında yaşayan insanların tecrübesiyle buluşturan yeni bir su idaresi anlayışıdır.”
Kaynak: İGF Haber Ajansı
Bir yanıt bırakın